Stráž nad Nisou po raz pierwszy pojawia się w pisemnych wzmiankach już w 1469 roku. Leży nad zbiegiem rzek Černá i Nysa Łużycka. Zbieg obu rzek miał jeszcze w XVIII wieku tyle wody, że mogła być wykorzystywana do spławiania drzewa z Gór Izerskich oraz do napędu młynów i tartaków. Stráž ma korzystne położenie w bliskim sąsiedztwie miasta Liberec i Gór Izerskich i może być punktem wypadowym wypraw do wschodniej części Gór Łużyckich.